Activiteiten/Agenda van de Oudheidkundige Kring "Geertruydenberghe" voor 2011

Enkele keren per jaar worden er door de Kring diverse activiteiten georganiseerd. Dit zijn activiteiten waar de leden en ook niet-leden aan kunnen deelnemen.

Datum: 21 april 2011
Spreker: Dhr. Evert van Gelder
Plaats: Cultureel Centrum 'De Schattelijn' te Geertruidenberg
Aanvang: 20.00 uur
Wie kent ze niet, de wandtegels die vroeger veelvuldig gebruikt werden om de muur rond de haard en boven het aanrecht te bekleden. Ze vallen meteen op, die fleurige tegeltjes die bij nadere bestudering wel miniatuurschilderijtjes lijken. Evert van Gelder werd er door gefascineerd. In het Friesland van de jaren ’60 zag hij ze zo vaak dat hij besloot een verzameling aan te leggen. De onderwerpen die op de wandtegeltjes staan afgebeeld zijn zeer divers. De meest bekende afbeeldingen zijn o.a. bloemen, dieren, ambachten en kinderspelen. Van Gelder koos voor een bijzondere categorie; hij ging tegeltjes (en ander aardewerk) verzamelen met Bijbelse voorstellingen. Deze verzameling staat centraal tijdens de lezing, met een accent op voorstellingen rond het paasfeest.

Datum: 24 maart 2011
Spreker: Prof. Pieter Ippel
Plaats: Cultureel Centrum 'De Schattelijn' te Geertruidenberg
Aanvang: 20.00 uur
Een belangrijk aspect van een samenleving is de straftoemeting aan misdadigers. Hoe humaan of inhumaan wordt er gestraft ? En dan gaat het vooral om de vraag welke factoren de strafmaat bepalen en of de doodstraf mag worden geëist. Met een terugblik naar het verleden zien we dat de doodstraf een “normale” straf was en dat de gestraften vaak op gruwelijke wijze aan hun einde kwamen. Van 1811 tot 1886 gold in Nederland het door de Fransen ingevoerde Wetboek van Strafrecht. Dit kende nog steeds bij een flink aantal misdrijven de doodstraf. Het kon gaan om delicten als brandstichting en roofovervallen op het platteland. Maar in de loop van de 19e eeuw groeide vooral in liberale kringen het verzet tegen de doodstraf en steeds vaker verleende de koning gratie. De samenleving begon dus anders over het strafrecht te denken. In Nederland werd de doodstraf in het gewone recht in 1870 afgeschaft. De zwaarste straf werd toen een levenslange opsluiting in een tuchthuis. (In het militaire recht en oorlogsrecht bleef de dood-straf nog een tijlang gehandhaafd. De laatste executies van oorlogsmisdadigers vond plaats in 1952). In de periode dat het denken over recht en samenleving in ons land begon te veranderen, vonden een paar interessante lokale strafzaken plaats waar de spreker dieper op in zal gaan. Eén van de laatste burgerlijke executies werd voltrokken in 1845. Vier jonge mannen werden opgehangen in Dordrecht omdat ze bij een inbraak iemand hadden vermoord. De mannen werden als “Werkendammers” aangeduid omdat ze uit de buurt van deze plaats afkomstig waren. Adriaan van der Schoot werd als aanvoerder van de groep gezien; hij was 26 jaar oud en ter plaatse bekend onder de naam Aai Bot. Dit viertal was al eerder veroordeeld wegens roof en geweldpleging. Het werd een interessant strafproces dat een intrigerend beeld oproept van recht en samenleving in die tijd. In dit kader zal ook een rechtszaak uit Oostburg bekeken worden. Daarbij zullen er een aantal verschillen tussen het toenmalige en huidige strafrecht aan de orde komen en dan blijkt dat de vragen rond deze processen nog steeds actueel zijn.
Pieter Ippel is hoogleraar rechtsgeleerdheid aan de Roosevelt Academy in Middelburg. Naast rechten studeerde hij aan de VU Amsterdam filosofie en criminologie. Hij heeft grote belangstelling voor de historische ontwikkeling in het rechtsdenken en hield hier o.m. in Werkendam een lezing over die zeer goed werd ontvangen.